Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Vierhonderd jaar betrekkingen met Denemarken


Den Haag

Benoeming Isaac Pietersz. van Amstelredam

Op 31 maart 1605 werden Isaac Pietersz. van Amstelredam en Hendrick Hendricxz. van Hoorn door de Staten-Generaal aangesteld om als ‘commissaris in de Sont’ (Denemarken) erop toe te zien dat Nederlandse handelschepen in konvooi en beschermd door bewapende schepen zouden terugkeren naar Nederland. Reeds in de laatste twee decennia van de 16de eeuw werden er regelmatig gezanten naar Denemarken gezonden door de Staten van Holland en de Staten-Generaal om de handelsbelangen veilig te stellen. Een onbelemmerde passage door de Sont naar de Oostzee en Noorwegen was van cruciaal belang. Zo werd in 1584 Bartholomeüs Buijs door de Staten van Holland voor één jaar aangesteld als ‘agent van Holland’ in Denemarken.
De benoeming van Isaac Pietersz op 31 maart 1605 wordt nu beschouwd als het formele moment van de eerste diplomatieke banden tussen Nederland en Denemarken. De tekst is terug te vinden in het archief van de Staten-Generaal dat zich in het Nationaal Archief bevindt. Bekijk hier de tekst.

Oostzeehandel

De eeuwenoude handelsbanden met Denemarken en andere landen rond de Oostzee werd in ons land aangeduid als ‘Oostzeehandel’ of ‘moedernegotie’. In de 16de eeuw verloor de Duitse Hanze geleidelijk zijn leidende positie aan Zeeuwse en Hollandse vrachtvaarders, met Amsterdam als knooppunt. In de 18de eeuw passeerden er jaarlijks tussen de 1000 en 2000 Nederlandse schepen de Sont. De schepen brachten wijn, haring, boter, kaas, zout, specerijen, bakstenen en dakpannen (als ballast) en keerden terug met hout, ijzer, huiden, vlas en graan. De handelscontacten tussen de betrokken landen zijn vanuit het economische perspectief van groot belang geweest, maar sporen van de culturele uitwisseling die daarvan het gevolg was, zijn nog altijd zichtbaar in de fameuze havens in het Oostzee-gebied, zoals Gdansk, Riga, Koningsbergen en Narva.

Start nieuw project: Baltic Connection

Denemarken is één van de deelnemende landen in het project Baltic Connection dat binnenkort van start gaat en dat geïnitieerd is door het Nationaal Archief. De andere deelnemers zijn de nationale archieven van Zweden, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen en Rusland en van een aantal deelstaatarchieven van Duitsland. De landen hebben afspraken gemaakt om gezamenlijk een aantal initiatieven te ontplooien met betrekking tot de historische relaties die verband houden met de handelsbetrekkingen in de periode 1500-1800. Zo zullen in alle landen de historische archiefbronnen met betrekking tot dit thema beter toegankelijk worden.
De resultaten zullen te zien zijn op de website van het project die ook een virtuele tentoonstelling van belangrijke stukken zal bieden. In alle landen zullen onderzoekers aan het werk gaan om de gegevens te verzamelen. Aan het eind van het project weten we dan niet alleen welke archiefmateriaal er is over de relaties tussen b.v. Nederland en Estland, maar ook over die tussen Estland en Polen.

Website 400 jaar relatie Nederland-Denemarken

Ter gelegenheid van viering van de 400-jarige betrekkingen tussen Nederland en Denemarken is een website geopend door het ministerie van Buitenlandse Zaken. De site bevat o.a. informatie over politieke, zakelijke en culturele banden tussen de beide landen. 

Transcriptie van de benoeming:

De benoeming van Isaac Pietersz op 31 maart 1605 wordt nu beschouwd als het formele moment van de eerste diplomatieke banden tussen Nederland en Denemarken. De tekst is terug te vinden in het archief van de Staten-Generaal dat zich in het Nationaal Archief bevindt.

Die Staten-Generaal etc. Allen den genen etc. doen te weeten. Alsoo wij opten negenden Aprilis xvj C ende drije (1603), gearresteert hebben sekere ordonnantie ende instructie, dienende tot versekeringe vande schepen uuijt dese landen naer oosten ende Noorwegen varende, ende van daer naer het Vlije commende, waerna de commisen die wij bij gedooge van de Co.e Ma.t (Coninclijke Majesteit) van Denemarcken inde Sont houden, gehouden sijn sich te reguleren, soo ist dat wij omme de voors.(eide) ordre te doen effectueren gecommitteert hebben ende committeren mits desen Isaac Pietersz. van Amstelredam, gevende hem last ende bevel hem te transporteren nade Sont, ende hem aldaer van onsen twegen t'onthouden. Omme benevens Hendrick Hendricxz. van Hoorn opsicht te hebben opte schepen uuijte Sont naer t Vlije, ende andere zeegaten daeromtrent varende, ende daerover goede ordre te stellen, dat deselve niet uuijt en loopen, dan met convoij, ende bij vlooten, onder een goedt admiraelschap versien met wapenen, ende munitien. Stellende daerover de bequaempste tot admirael, viceadmirael, schout bij nacht etc. Ende hem voorts in alles te reguleren naer inhout vande voors(eide) ordonnan.(tie) ende instructie. Versoecken gedienstel(ijck) de hoochstgemelte Co.e Ma.t (Coninclijke Majesteit) van Denemarcken, ende voorts vruntl(ijck) alle sijne Ma.ts (Majesteits) officieren ende onderdanen des voors(eide) Isaac Pietersz. int volbrengen van desen sijnen last ende commissie alle genadige gunste, ende faveur te bewijsen, ende wedervaren laten. Bevelen daerbeneffens (folio 243) alle cap.nen (capiteinen), schippers, bootgesellen, ende anderen den voors(eide) Isaac Pietersz. hierinne te gehoorsamen sonder eenich wederseggen, want wij tselve bevonden hebben alzoo te behooren. Gegeven onder onsen cachette in sGraven hage den lesten meerte 1605 (31 maart 1605)

bron: Commissieboek Staten-Generaal, toegang 1.01.06, inv.nr.12270 folio 242 verso: Commissie voor Isaac Pietersz van Amstelredam

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in