gahetNA in het Nationaal Archief

Nagelaten bekentenissen


Den Haag

‘Mijn taak is om rekenschap te geven van al mijn doen en laten als Leider in deze vijf jaren. En dan zal velen een licht opgaan en velen zullen worden gerehabiliteerd’. Mussert, NSB-leider heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog en kort daarna toen hij in de gevangenis zat, verantwoordingen voor zijn politieke daden opgeschreven. Deze getuigenissen geven een fascinerende blik op de handelingen en beweegredenen van Nederlands bekendste oorlogscollaborateur.

Nota’s en brieven

De historicus Gerard Groeneveld publiceerde op 16 november Mussert’s getuigenissen in het boek ‘Nagelaten bekentenissen. Verantwoording en celbrieven van de NSB-leider’. Van Mussert’s nalatenschap is voor het eerst zijn nota ‘De NSB in oorlogstijd; de offergang vaar Volk en Vaderland’ openbaar gemaakt. Deze nota en de eveneens vanuit gevangenschap geschreven brieven geven samen met de uitvoerige en heldere inleiding op Mussert’s geschriften een zeer goed beeld van de overwegingen van de NSB-leider. Mussert beschrijft in zijn nota de geschiedenis van de partij in een ononderbroken relaas. Hij wilde zichzelf neerzetten als degene die met zijn beweging de uitgelezen figuur was om de belangen van het Nederlandse volk te behartigen. Uit zijn brieven komen we meer te weten over Mussert’s nationaal-socialistische denkbeelden en zijn persoonlijke leven.

Onderzoek

Gerard Groeneveld deed voor zijn boek onder meer onderzoek in verschillende archieven van het Nationaal Archief. Ook is gebruik gemaakt van de memoires van Mussert’s vrouw en tante, Maria (Rie) Mussert-Witlam die zich bevinden bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Bij het NIOD liggen meerdere ‘Mussert-documenten’ net als in het Archief- en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme in Antwerpen.

Geen rehabilitatie

Mussert verweerde zich tijdens zijn proces uit alle macht. Met zijn collaboratie had hij alleen willen verhinderen dat Nederland door Duitsland ingelijfd werd. De NSB was volgens hem de bovengrondse verzetsbeweging tegen de SS geweest. Mussert schrijft in een van zijn brieven aan zijn vrouw nadat hem de doodstraf is opgelegd:
‘ ..weet dat ik den dank der natie verdien en niet een veroordeling van het gerechtshof’. Hij hoopte dat met zijn veroordeling velen naar huis gestuurd werden. Zoals bekend krijgt hij niet de status van verlosser maar eindigt hij op 7 mei 1946 voor het vuurpeloton.

Literatuur en archief

- Anton Mussert Nagelaten bekentenissen, verantwoording en celbrieven van de NSB-leider, bezorgd en ingeleid door Gerard Groeneveld,
mUSSAmsterdam 2005
- Centraal Archief Bijzondere rechtspleging (CABR)
- Nederlands Beheersinstituut (NBI)
- Archief  van het Bureau Nationale Veiligheid (BNV)
- Archief Kabinet van de minister-president (KMP)
 





Termen:

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in