gahetNA in het Nationaal Archief

Verdragen met de wereld


Den Haag

Landen leggen hun afspraken al eeuwen vast in verdragen. Het kan gaan om een verdrag tussen twee landen of tussen meerdere landen. Nederland sluit elk jaar ongeveer honderd nieuwe verdragen. Op dit moment is Nederland partij bij ruim 4000 overeenkomsten.

Verdragen op het net

Sinds kort staan ruim 1000 verdragen waarbij Nederland partij is op internet. De databank van het ministerie van Buitenlandse Zaken bevat verdragen gesloten vanaf 1995 en de verdragen waarvoor Nederland depositaris is (de administratie voert). De databank bevat gegevens over de inwerkingtreding, de staten die partij zijn en de vindplaats van de tekst. De verdragsteksten zelf komen in de tweede helft van 2004 op internet. Het ligt in de bedoeling geleidelijk uit te breiden met oudere verdragen.

Nationaal Archief

Een vindplaats voor de oudste Nederlandse verdragen is het Nationaal Archief. De vroegste schriftelijk vastgelegde overeenkomsten betreffen afspraken tussen de verschillende zelfstandige gewesten zoals Holland, Zeeland, Utrecht, Groningen en Gelre.

Oorlog

De archieven van de Staten van Holland en de Staten-Generaal bevatten prachtige documenten zoals De Pacificatie van Gent (1576), de Unie van Utrecht (1579), de Vrede van Munster (1648) en het Plakkaat van Verlatinghe. In feite vormen deze verdragen de 'grondwet' van de Republiek der Verenigde Nederlanden. De verdragen krijgen een steeds internationaler karakter en zijn gericht op het beëindigen van de Spaanse overheersing. In 1598 sluit de Republiek een drievoudig verbond met Engeland en Frankrijk tegen Spanje. Dit verdrag betekent de eerste officiële internationale erkenning van de Republiek als onafhankelijke staat. Twee grote mogendheden erkennen hiermee de soevereiniteit van de Republiek.

Vrede

In de zeventiende eeuw is de Republiek partij bij tal van vredesverdragen. Bijvoorbeeld de Vrede van Westminster (1654), de vrede met Frankrijk (1678) en de vrede van Rijswijk (1697). In 1713 volgt de Vrede van Utrecht. Met dit verdrag beëindigen Engeland, Frankrijk, Oostenrijk en de Republiek de Spaanse successieoorlog.

Van strijd naar samenwerking

Het karakter van de verdragen verandert in de loop der tijd van voornamelijk vredesverdragen naar overwegend overeenkomsten op het gebied van vriendschap, handel, scheepvaart, goederenvervoer en uitlevering.
Enkele voorbeelden: Groot-Brittannië en Ierland sluiten op 13-8-1844 een overeenkomst met Nederland over de teruggave aan Nederland van de Hollandse koloniën. Nederland sluit in 1887 verdragen met België, Duitsland, Denemarken, Groot-Brittannië en Ierland om misbruiken tegen te gaan die voortvloeien uit de verkoop van sterke drank onder vissers op de Noordzee buiten de territoriale wateren. Het aantal verdragen dat Nederland in de loop der tijd heeft afgesloten is een schier eindeloze lijst. Wie meer wil weten over Nederlandse afspraken met de internationale gemeenschap kan goed bij het Nationaal Archief terecht.

Archief en literatuur

- Verdragendatabank: www.minbuza.nl/verdragen
- Archief Staten van Holland, toegangsnr. 3.01.04.03 (Pacificatie van Gent en Unie van Utrecht)
- Archief Raad van State 1588-1795, toegangsnr. 1.01.19 (kopie van tractaat van de Unie van Utrecht)
- Archief Staten-Generaal 1576-1796, Tractaten en Ratificaties, toegangsnr. 1.01.08

- Archief Ministerie van Justitie Chronologisch archief, dossiers tractaten 1845-1929, alfabetische index, toegangsnr. 2.09.50
- Archief ministerie van Buitenlandse Zaken, Ratificaties van verdragen door Nederland gesloten, 1813-1940, toegangsnr. 2.05.02 (Overeenkomst betreffende teruggave aan Nederland van koloniën (inv. nr. 3a))
- Repertorium van door Nederland tussen 1813-1950 gesloten verdragen, Mr.A.M. Stuyt, (Staatsdrukkerij, Den Haag 1953)




Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in