Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Prinsjesdag 2004


Den Haag

De derde dinsdag in september gaat zoals altijd met veel ceremonieel gepaard. Nu de miljoenennota maar liefst zes dagen tevoren is uitgelekt, blijft er niet veel meer over dan een ritueel: De gouden koets rijdt weer zijn route, de koningin leest de troonrede voor en de minister van Financiën poseert met zijn koffertje voor de foto.

Embargo

De media krijgen altijd de vrijdag voorafgaand aan prinsjesdag onder strikt embargo de beschikking over de miljoenennota en de begrotingen van de verschillende ministeries.
Niet iedereen is blij met deze embargoregeling. NRC Handelsblad doet niet meer mee aan de 'achterhaalde' regeling maar volgens de Volkskrant betekent het schenden van het embargo dat de pers volgend jaar pas op prinsjesdag om 15.15 uur de informatie van de Rijksvoorlichtingsdienst krijgt. Andere kranten spreken van gewone nieuwsgaring en zien het probleem van het eerder publiceren niet. Maar Tweede Kamervoorzitter Weisglas noemt het uitlekken schandelijk en vindt het een uitholling van de grondwettelijke plaats die prinsjesdag in ons bestel inneemt.

Pers versus voorlichting

De pers en de overheid liggen rond prinsjesdag wel vaker met elkaar in de clinch, zo blijkt uit archiefstukken.
In 1976 richt de HJV (Haagse Journalisten Vereniging) een 'Werkgroep Klachtenbureau' op omdat de Haagse voorlichters teveel de boot afhouden en hun beschikbaarheid buiten kantooruren ernstig te wensen overlaat. Dit schaadt de persvrijheid en het recht op informatie van burgers.

Klachtenbureau

In december 1976 richt de Werkgroep Klachtenbureau zich met klachten over de gang van zaken voorafgaand aan prinsjesdag tot de Voorlichtingsraad, het advies- en overlegorgaan van de persvoorlichters van de verschillende ministeries. De voornaamste klacht is als volg: De vrijdag voor prinsjesdag zijn veel journalisten bezig om alle ministeries af te lopen om de begrotingsstukken op te halen. Dat is helemaal geen doen meer als de ministeries Volkshuisvesting en Onderwijs en Wetenschappen naar buiten de stad gaan verhuizen. De Werkgroep stelt voor om alle begrotingsstukken op één centrale plaats te laten afhalen.

De pers is serieus te nemen

De Voorlichtingsraad vindt het klachtenbureau aanvankelijk een 'vorm van openbare rechtspraak zonder de verdachte te horen' en is er niet gelukkig mee. Het negatieve oordeel van de journalisten over de kwaliteit van de overheidsvoorlichting is volgens de raad gebaseerd op twee waardeloze enquêtes. Toch stelt de Voorlichtingsraad voor om snel een gesprek met de Haagse Journalisten Vereniging te organiseren. De Voorlichtingsraad vindt het toch nuttig om regelmatig contact te houden met het bestuur van de HJV. Het centraal uitreiken van begrotingsstukken houdt de overheidsgemoederen lange tijd bezig. De meningen van de voorlichtingschefs lopen uiteen. Sommige vinden het teveel rompslomp om de stukken te verhuizen naar de RVD en vrezen dat 'Jan en alleman de stukken zal meenemen'. Een kleine meerderheid van ministeries gaat in 1977 over tot een proef van een jaar en reiken de stukken in de vergaderzaal van de RVD uit. Er moet wel getekend worden voor het embargo.

Centrale uitreiking

De journalisten zien in de centrale uitreiking een belangrijke verbetering van de departementale service-verlening. Ze hebben wel kritiek op de ministeries die niet meedoen. Vanwege het grote succes wordt de centrale uitreiking onder embargo vanaf 1978 definitief ingevoerd. Verder dan dit wenst de politiek de journalisten niet tegemoet te komen. Maar die vinden zelf wel het nieuws en zo behoort het rumoer over het embargo inmiddels tot het jaarlijks terugkerend prinsjesdagritueel.

Archief en literatuur

- Ministeries AOK en AZ Kabinet van de Minister-President (1944) 1945-1979, toegangsnr. 2.03.01 inventarisnr. 11398
- www.nrc.nl
- nu.nl 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in