Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Onderzoeksgids Sociale Zekerheid 1890-1967

Door een technische storing is aanmaken van een gebruikersprofiel en het reserveren van archiefstukken op dit moment niet mogelijk. Er wordt gewerkt aan een oplossing. In de studiezaal van het Nationaal Archief kunt u reserveren aan de balie. Onze excuses voor het ongemak.

Den Haag

Onoverzichtelijk en moeilijk uitvoerbaar zijn termen die vaak terugkomen als men spreekt over sociale wetgeving. Niks nieuws onder de zon; al in 1910 klaagt men over de ondoorzichtigheid en hoge uitvoeringskosten van de sociale zekerheid. Die bestaat dan nog alleen uit de Ongevallenwet van 1901. De aloude Armenzorg is dan nog een particuliere aangelegenheid. Niet lang meer; men discussieert al volop over de hervorming. Na de Tweede wereldoorlog ontstaat in korte tijd een nieuw stelsel van sociale verzekeringen en -voorzieningen waaraan de namen van Drees sr. en Klompé onlosmakelijk aan zijn verbonden. De traditionele armenzorg ontwikkelt zich tot een door de overheid geleide vorm van maatschappelijke hulp waar de aanvrager recht op heeft.
Het Nederlandse sociale zekerheidsstelsel is en blijft zeer gecompliceerd door de vele spelers in het veld, de constante stroom aan wetswijzigingen en het woud van uitvoeringsbesluiten en talloze regels.

Onderzoek in een doolhof

Wie onderzoek doet naar het ontstaan en de ontwikkeling van de Nederlands verzorgingsstaat, haalt zich heel wat op de hals. Het is een enorm breed en onoverzichtelijk beleidsterrein door het grote aantal instellingen en personen die met de sociale zekerheid te maken hebben. De Nederlandse geschiedschrijving van de sociale zekerheid leunt zwaar op contemporaine monografieën en gedrukte bronnen, zoals kranten en tijdschriften. Archieven zijn er in overvloed. Juist die hoeveelheid is voor veel onderzoekers een probleem. Archieven zijn echter van groot belang omdat zij veel informatie bevatten die nergens anders te vinden is. Daarnaast zijn archieven nodig omdat om gegevens uit andere bronnen te verifiëren.
Ton Kappelhof en Vibeke Kingma van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis zijn er in geslaagd een onderzoeksgids samen te stellen die de onderzoeker de weg wijst in de enorme hoeveelheid archieven. Een groot deel van die archieven bevindt zich in het Nationaal Archief.

Wat staat er in de onderzoeksgids?

De Onderzoeksgids Sociale Zekerheid 1890-1967 brengt bronnen in kaart die informatie bevatten over sociale verzekeringen, sociale voorzieningen, werklozensteun, armenzorg en maatschappelijk werk. Van 403 archieven (waarvan 155 binnen het Nationaal Archief) zijn gestandaardiseerde beschrijvingen opgenomen. Op gedeelten van de 30 belangrijkste archieven (16 Nationaal Archief) zijn nadere toegangen gemaakt. Bijvoorbeeld van de persoonlijke archieven van C.P.M. Romme en W. Drees sr. De gids geeft een overzicht van 12.500 lokale instellingen en geeft voorbeeldbeschrijvingen van veelvoorkomende archieven van lokale instellingen zoals armenbesturen en armenraden. De bijgevoegde literatuurlijst telt ongeveer 8.000 titels.

Voor wie?

Niet alleen historici maar ook andere wetenschappelijk onderzoekers zoals sociologen, juristen, economen, bestuurskundigen etc. kunnen veel informatie uit de gids halen.
De gids is alleen digitaal te raadplegen op www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/Socialezekerheid

Vervolg

Er staan twee vervolgprojecten op stapel; een module zorgverzekeraars (ziekenfondsen en ziektekostenverzekeraars) en een bronnenuitgave van de dagboeken van de katholieke politicus P.J.M. Aalberse. Hij is de eerste minister van Arbeid (1918-1925) en aan hem heeft Nederland een uitgebreid stelsel van sociale verzekeringen te danken. In 2005 zijn deze vervolgprojecten voltooid. Weer een aanwinst voor de onderzoeker. www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/Socialezekerheid 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in