Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

KNMI 150 jaar


Den Haag

Wat voor weer wordt het morgen? Het antwoord op deze vraag komt sinds 1854 bij het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut vandaan. In dat jaar richt Koning Willem III het KNMI op en kent het meteen het predikaat “Koninklijk” toe omdat hij veel belang aan het instituut hecht.

Oud idee

Al veel eerder, in 1726 pleit de wateropziener en kaartenmaker Nicolaas Cruquius voor professionele metingen: “van de koers en kragt der winden, van de veelheit van ’t Regenwater, en van de Swaerte der Athmosphaera, omdat men Hier uijt Leert, wat gevaarlijke Toevallen dese Landen onderworpen zijn”. De Staten van Holland en West-Friesland zien niets in weerkundige waarnemingen en Cruquius krijgt geen geld.

Buys Ballot

In de 19e eeuw ijvert de Utrechtse hoogleraar Buys Ballot voor een nationaal metereologisch instituut. Pas als Nederland wordt uitgenodigd voor een internationale meteorologieconferentie en elders ook nationale instituten worden opgericht, komt er overheidsgeld los. Stormwaarschuwingen kunnen de veiligheid op zee vergroten, bovendien kan weerinformatie leiden tot snellere vaarroutes. Deze economische voordelen voor de scheepvaart spreken de regering wel aan. Buys Ballot wordt in 1854 de eerste directeur van het KNMI.

Broeikaseffect

Het KNMI is niet meer weg te denken. Naast het geven van weersverwachtingen doet het KNMI veel onderzoek. Klimaatverandering is daarbij een belangrijk onderwerp. Met het broeikaseffect, veroorzaakt door de westerse grootschalige industrie, is de verandering van ons klimaat een feit.

Reconstructie van het klimaat

Om meer te weten over de ontwikkeling van het klimaat zijn waarnemingen uit het verleden nodig. Weergegevens worden pas sinds de 19e eeuw op een zelfde manier geregistreerd. Vóór die tijd is de scheepvaart de belangrijkste informatiebron. In logboeken wordt het weer nauwkeurig bijgehouden. Naast de windrichting tekent de scheepskapitein zo precies mogelijk de kracht van de wind en andere waarnemingen op. Het zijn de enige gegevens over de vroegere toestand van het klimaat die op geen enkele andere manier te verkrijgen zijn.

CLIWOC

In EU-verband vindt het project CLIWOC (Climatological database for the World’s Oceans) plaats. Naast Nederland doen Engeland en Spanje mee. Wereldwijd zijn de logboeken uit de archieven gehaald en databases samengesteld uit de informatie van de scheepsjournalen uit de periode 1750 – 1850. De 150 VOC en WIC logboeken die zich in het Nationaal Archief bevinden zijn ook onderzocht. Inmiddels bevat de CLIWOC-database meer dan 150.000 records. Het KNMI beheert de database en ordent de gegevens naar, bewolkingsfractie, windgegevens, stroomsnelheid van de zee en luchtdruk.

Broeikas of natuurlijke klimaatschommeling

Met de weergegevens is het mogelijk een gedetailleerd beeld te geven van het klimaat van vóór de industriële revolutie en daarmee vóór de grootschalige uitstoot van kooldioxide die de aarde opwarmt. Het onderzoek kan duidelijk maken hoe het klimaat er zonder broeikaseffect uitziet. Dan is ook te zien in hoeverre het klimaat van nu door het broeikaseffect is beïnvloed en wat is toe te dichten aan natuurlijke klimaatschommelingen. Duidelijk is nu al dat el Niño’s en la Niña’s, met als gevolg extreme jaren, ook in de achttiende en negentiende eeuw voorkomen. De database is een hele belangrijke en gewaardeerde bron voor klimatologen van over de hele wereld.

Zo zie je maar weer, de relevantie van data ligt niet alleen in het heden maar ook in het verleden.

Literatuur en archief

Toegangsnr. 3.20.05 Blanken Cruquius Florijn Inventarisnr. 50 en 51
Toegangsnr. 1.04.02 VOC Inventarisnr. 12.016-14911
Toegangsnr. 2.02.04 Kabinet des Konings Inventarisnr. 838
www.knmi.nl
 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr> <span>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in