gahetNA in het Nationaal Archief

De bevrijding staat voor de deur...


Den Haag

Optimisme viert hoogtij in de septemberdagen van het oorlogsjaar 1944. Na de invasie in juni, hoopt iedereen dat de oorlog snel afgelopen is.

Radio Oranje

Voor de verspreiding van het optimisme is Radio Oranje het belangrijkste medium. Maandagmiddag 4 september komt bij het Bureau Inlichtingen van de Nederlandse regering in Londen het bericht binnen dat Bredase verzetstrijders in contact zijn geweest met Engelsen. Onduidelijk blijft waar precies en hoeveel Engelsen gezien zijn. Maar het is genoeg voor Gerbrandy om op diezelfde dag wereldnieuws te brengen: 'Geallieerde legers hebben de Nederlandse grens overschreden'. De BBC neemt het bericht over en geeft het wereldwijd door. De Regeringsvoorlichtingsdienst (RVD) vindt later op die avond dat men best de stad Breda kan noemen.

De RVD denkt dat bij onjuistheid het bericht wel tegengehouden wordt door de Engelse militaire censuur. De Engelse censuur denkt dat als de Nederlandse regering dit bericht vrijgeeft, het wel zal kloppen. 's Avonds om kwart voor twaalf klinkt het in de radiouitzending: 'Breda is bevrijd'.

Eindelijk vrij?

Op dinsdag 5 september wordt het bericht herhaald en de opwinding is een feit. Niet alleen de radioberichten roepen de bevrijdingsroes op. Sinds zondag nemen duizenden Duitsers en N.S.B-ers de benen. Bij de stations is het een drukte van belang. Wie zou niet denken dat de bevrijding bijna een feit is!

Feest!

'Honderdduizend parachutisten in Zwolle, Rotterdam bevrijd, invasie in Noord-Holland'. Deze en tientallen andere geruchten en gefantaseerde verhalen over bevrijde steden laat velen geloven dat de oorlog voorbij is.
Vlaggen worden uitgehangen, oranje mutsen, strikken en sjerpen weer opgediept. Duizenden mensen trekken de straat op om te kijken naar de geallieerde tanks. Maar die blijven weg…

Te vroeg gejuicht

Op 6 september dringt het bericht door dat er geen reden tot feest is. De Duitse autoriteiten grijpen in en sturen er gewapende patrouilles op uit om de menigte tot bedaren te brengen. De vlaggen gaan weer naar binnen.
Het Duitse propagandablad De Gil, schrijft als eerste over 'den dollen dinsdag'. Terugkijkend op die vijfde september een goede benaming voor een dag vol vreugde en teleurstelling.

Bernhard

Prins Bernhard beklaagt zich later in de Engelse krant 'The Times' over de voorbarigheid van de berichtgeving door de BBC die ook nog eens vele executies in Holland heeft veroorzaakt. De BBC wil dat deze aantijging wordt teruggenomen omdat het bericht slechts een citaat uit de toespraak van Minister-President Gerbrandy is geweest. Al snel komt er een excuusbrief van de Nederlandse regering aan de BBC met de hoop dat dit incident geen smet op de 'extremely pleasant relationship between the BBC and the Netherlands government' werpt.

Teleurstelling

Radio Oranje meldt alleen dat omtrent het geallieerde offensief geen nadere officiële berichten zijn ontvangen en doet er verder het zwijgen toe. Pas op 12 september spreekt de minister van oorlog, Lidth de Jeude, over het gevoel van teleurstelling dat veroorzaakt is door de verwachtingen, die niet zo spoedig vervuld konden worden.
Het duurt nog precies acht maanden na Dolle dinsdag, eer de bevrijding van heel Nederland een feit is.

Archief en literatuur

- Toegangsnr. 2.03.01 Ministeries AOK en AZ, Kabinet van de Minister-President (1940) 1942-1969 (1975), inventarisnr. 2261, 2262
- Toegangsnr. 2.05.80 Ministerie van Buitenlandse zaken te Londen, (1936) 1940-1945 (1958), inventarisnr. 829
- Toegangsnr. 2.02.27 Parlementaire enquetecommissie Regeringsbeleid 1940-1945
- Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog 10a, L. de Jong,  Den Haag 1980 


Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in