gahetNA in het Nationaal Archief

Berichten van het front


Den Haag

In de Tweede Wereldoorlog vochten duizenden Nederlandse SS-ers voor de Duitsers. Niet alleen als soldaat maar ook als oorlogsverslaggever. Nederlandse SS-ers versloegen gewapend met type-machine, foto- en filmcamera, radiomicrofoon, schetsboek en penseel, de Duitse activiteiten aan de fronten in het oosten en het westen. De onderzoeker Gerard Groeneveld schreef een boek over deze Nederlandse SS-verslaggevers dat kort geleden is verschenen.

Getrainde journalisten

Nadat Hitler in 1941 de Sovjet-Unie is binnengevallen, roept hij ook Nederlanders op de strijd aan te binden met het bolsjewisme: niet alleen de Duitse maar ook de gehele Europese beschaving loopt gevaar. Duizenden Nederlandse SS-ers geven gehoor aan Hitler’s oproep en gaan naar het oostfront. De Duitse oorlogshandelingen van de Nederlandse SS-ers worden vastgelegd door ruim vijftig Nederlandse SS-journalisten. Zij krijgen eerst een militaire training in Berlijn en vertrekken vervolgens naar een gevechtseenheid om informatie uit eerste hand te vergaren.

Propaganda

Doel van de berichtgeving van de soldaat-journalisten is het overtuigen van het thuisfront van de rechtvaardigheid van de oorlog en het geloof in een Duitse eindoverwinning. Propagandaminister Joseph Goebbels regisseert de verslaggeving bijzonder strak. Hij stuurt de Propaganda-Kompanien (PK), speciale legereenheden die de oorlogsverrichtingen op de voet volgen, naar het front. De eerste jaren vanuit de loopgraven bij Leningrad en de heuvels van de Oekraïne. Na de invasie in Normandië ook vanuit het westen.

Kriegsberichten

Verslagen, foto’s en tekeningen verschijnen ondermeer in de NSB-tijdschriften Fotonieuws, Echo, Volk en Vaderland en het Duitse blad Signaal. Propagandabladen van het eerste uur. Ook een krant als de Telegraaf publiceert artikelen van de Nederlandse Kriegsberichter. Voor de Nederlandse SS-strijders schrijven de Kriegsberichter het blaadje ‘De Vermolmde Bolsjewiek’. Ze maken ook frontreportages en propaganda-uitzendingen voor Pro-Duitse radiostations en het filmjournaal.

Onderzoek

Het boek gaat uitgebreid in op de motieven van de Nederlandse soldaat-verslaggevers. Op basis van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspraak (CABR) dat zich in het Nationaal Archief bevindt, laat de auteur zien wie zij waren en wat zij deden. Het CABR bevat meer dan 500.000 strafdossiers over tenminste 310.000 verdachte ‘foute’ Nederlanders. Een interessant archief dat een schat aan informatie over de Tweede Wereldoorlog bevat. De auteur heeft ook enkele oud-verslaggevers kunnen opsporen en interviewen. Deze persoonlijke getuigenissen maken het boek compleet.

Amerika

Oorlogsverslaggeving zoals die in de Tweede Wereldoorlog wordt bedreven, kent tot op de dag van vandaag navolging. Amerikaanse militair getrainde journalisten gaan als ‘embedded correspondent’ mee om gevechten in Afghanistan en Irak te verslaan. Het doel is nog steeds de wereld te overtuigen van de rechtvaardigheid en noodzaak van de oorlogen.

Literatuur

- Kriegsberichter, Nederlandse SS-oorlogsverslaggevers 1941-1945, Gerard Groenveld, Haarlem 2004 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in