gahetNA in the National Archives

Een toekomstige koningin


Den Haag

Bekijk foto's van de geboorteaangifte van Willem-Alexander in 1967

De 101 saluutschoten zijn afgevuurd. Nederland heeft een erfprinses en viert feest. Prins Willem-Alexander en Prinses Maxima zijn op 7 december ouders geworden van een wolk van een dochter.

Saluutschoten

De nieuwe prinses is de eerste in de Oranjegeschiedenis die verwelkomd is met 101 saluutschoten. Pas sinds 1983 wordt er geen onderscheid gemaakt tussen een  prins of prinses als eerstgeborene. In beide gevallen klinken 101 schoten en het oudste kind is ongeacht geslacht de toekomstige koning of koningin.

Verwachtingen

De Koninklijke Familie is nu zo groot dat de troonopvolging geen probleem is. Dat is wel eens anders geweest. In de 19e eeuw heeft Koning Willem III weliswaar drie zoons, maar alle drie overlijden tijdens zijn leven. Het is van groot belang dat zijn tweede vrouw, Koningin Emma, een troonopvolger baart. Inmiddels speculeren troonpretendenten uit Duitsland over hun toenemende kansen op de Nederlandse troon. De Duitse ambassadeur meldt in een brief van 22 februari 1879 aan de Duitse minister van Buitenlandse Zaken dat de Koning kwaad is omdat Emma nog niet in blijde verwachting is. Groot is de vreugde als Emma op 31 augustus 1880 het leven schenkt aan prinses Wilhelmina.

Liever een prins

Bij de geboorte van prinses Wilhelmina wordt ook teleurgesteld gereageerd. Men hoopt op een prins omdat van een vrouwenregering niet veel goeds wordt verwacht. Het Leidsch Dagblad schrijft: 'Het is maar een meisje!'.
De ambassadeur van Nederland in Berlijn schrijft aan de Minister van Buitenlandse Zaken: 'Heeft het God niet behaagd ten volle de bede te verhooren,…: groot is toch de zegen, door de geboorte eener veelgeliefde dochter. Ook in haar mag Nederland het plechtanker zijner hoop voor de toekomst zien.'
Ook de Nederlandse ambassadeur in Wenen voegt aan zijn gelukwens de hoop toe dat 'het Gode behage, de Koningin spoedig te doen herstellen en het Hooge Echtpaar bij hernieuwing den Huwelijkszegen te doen ondervinden, die in zo nauw verband staat met de belangen van het door ons allen zo geliefde Nederland.'

Weer een prinses

Het blijft bij één dochter die op achtjarige leeftijd haar vader verliest en met achttien jaar Koningin wordt. De monarchie hangt weer aan een zijden draad. Pas na acht jaar huwelijk waarin Koningin Wilhelmina meerdere miskramen heeft, wordt op 30 april 1909 Prinses Juliana geboren. Voorafgaand aan de geboorte laat de minister van Buitenlandse Zaken bij de ambassadeur Londen informeren of Koningin Victoria bij haar bevallingen een regentschap heeft ingesteld. Het antwoord luidt 'nee', zodat Koningin Wilhelmina in haar kraambed gewoon doorregeert.

Blijdschap

Net als nu gaan in 1909 de vlaggen uit, worden beschuiten met muisjes uitgedeeld en draait de Oranjeindustrie op volle toeren met prentbriefkaarten, herdenkingsborden, oorkondes en geboortepenningen. Oranjeverenigingen organiseren feestelijke bijeenkomsten. De Nederlandse ambassades geven Oranjebals en openen felicitatieregisters.
Tal van gelukwensen vinden hun weg naar de ambassades die ze weer overbrengen aan de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken. Een citaat uit 1909 van de Nederlandse Consul in Pretoria: 'Nederlands kracht in het Huis van Oranje is versterkt... er is een nieuw leven geboren dat zal leiden tot hoogere achting en liefde voor het Nederlandsche Vorstenhuis... Moge God Neerland weer doen bloeien als vanouds...'.
Bij de geboorte van Prinses Beatrix komt de verbinding tussen Oranje en Nederland eveneens tot uitdrukking: Het tijdschrift 'Eigen Haard' schrijft: 'Oranje en Nederland zijn één, die band is hecht, maar teer, Want als Oranje eens verdween, is Neêrland ook niet meer!'. De voorzitter van de Tweede Kamer zegt: 'De geboorte van een telg, geeft allerwegen een gevoel van gerustheid dat de waardevolle band met Oranje tot in één ver verschiet bestendigd mag blijven'.

Toch nog een prins?

De hoop op een prins blijft bestaan. Bij de zwangerschap van Juliana's vierde kind wordt geschreven: 'Toch zou ook ons hart met grote blijdschap vervuld zijn, wanneer een zoon, een kroonprins, geboren zou worden. Aan de Oranje-vorsten danken wij immers de opkomst, groei en bloei van ons land'. Juliana is furieus want zij voelt het als een motie van wantrouwen jegens haar moeder, Koningin Wilhelmina en haar zelf als opvolgster.
Bij de geboorte van Willem-Alexander in 1967 is ook nog te lezen hoe geweldig het is dat na 116 jaar een prins het licht ziet.

De tijden zijn in die zin echt veranderd: of ze nog een broer krijgt of niet, we hebben een toekomstige koningin.

Archief

- Toegang 2.05.44 Gezantschap Groot-Brittannië, inv.nr. 281-282
- Toegang 2.05.10.14 Legatie Pruisen, inv.nrs.274-27
- Handelingen Tweede Kamer 1908-1909
- Handelingen Tweede Kamer 1937-1938 


Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in