gahetNA in het Nationaal Archief

Oude scheepslogboeken nieuwe bron voor klimaatonderzoek


Den Haag

'Nederland is verder opgewarmd', luidde de boodschap van het KNMI dit voorjaar. Het is het zoveelste zorgwekkende geluid over veranderingen in ons klimaat. Wetenschappers wijzen het broeikaseffect aan als de belangrijkste oorzaak van de wereldwijde klimaatverandering. Hoe groot de globale opwarming precies is, weet men niet. Belangrijk vergelijkingsmateriaal over hoe het weer er vóór 1850 uitzag, voordat de industrie op grote schaal CO2 ging uitstoten, was er namelijk niet. Het Europese project Climatological database for the World's Oceans (CLIWOC) brengt daar nu verandering in. Onderzoekers hebben in de archieven van de vroegere zeemogendheden nieuwe weersgegevens gevonden in logboeken van schepen die tussen 1750 en 1850 de oceanen bevoeren. In het totaal zijn er 900 logboeken geanalyseerd, waarvan 150 afkomstig uit het Nationaal Archief. Bekijk de bijlage voor een afbeelding van een scheepsjournaal. Wetenschappers kunnen met deze nieuwe informatie vaststellen hoe het klimaat er zonder het broeikaseffect uitzag en hoe groot het effect van de opwarming vandaag de dag is.

Projectleiding KNMI

In het CLIWOC-project werken klimatologen samen uit Nederland, Engeland en Spanje. Het vastleggen van de gegevens uit de scheepsjournalen, gefinancierd door de Europese Unie, heeft 3 jaar geduurd en wordt in december afgerond. In Nederland is de projectleiding in handen van het KNMI. Maritiem meteoroloog Frits Koek is verantwoordelijk voor de database waarin uiteindelijk alle weersgegevens terechtkomen. Het hoofd klimaatanalyse Günther Können is verantwoordelijk voor de internationale coördinatie. Het verzamelen van de informatie en het invoeren is gedaan door het Nederlands Instituut voor Wetenschappelijke Informatiediensten (NIWI), onderdeel van de KNAW.

Resultaten

Een team van tien medewerkers van beide instituten heeft de afgelopen jaren in de Nederlandse archieven en musea gezocht naar scheepslogboeken. Alle relevante informatie over het weer zette het CLIWOC-team in een database waar wetenschappers uit de hele wereld straks bij kunnen voor hun eigen onderzoek. De systematische rapportages leveren een vracht aan nieuwe gegevens op. Alleen al uit de 150 logboeken uit het Nationaal Archief haalden ze 30.000 weerswaarnemingen. Daar komen nog eens 36.000 gegevens bij uit de logboeken van het KNMI zelf. In totaal bevat de grote CLIWOC-database van alle Europese partners in december meer dan 150.000 weerwaarnemingen. Het KNMI zal al deze informatie ordenen naar windgegevens, bewolkingsfractie, stroomsnelheid van de zee en luchtdruk. Zo ontstaat er voor het eerst een gedetailleerd beeld van het wereldwijde klimaat zonder de menselijke invloed op het klimaat.

Historisch

Op verzoek van het Nationaal Archief heeft het CLIWOC-team ook vele andersoortige historische gegevens opgenomen in de database. Deze geven historici en biologen nieuwe informatie over het leven aan boord van de schepen, de lading, oorlog en schermutselingen op zee en de fauna die de opvarenden zagen onderweg.

Nationaal Archief Magazine

Wilt u het hele artikel lezen? Dat kan. Bij het Nationaal Archief is het magazine gratis verkrijgbaar. U kunt het tijdschrift ook thuis ontvangen als u zich aanmeldt bij de Stichting Vrienden van het Nationaal Archief. Voor 15 euro per jaar ontvangt u het magazine elk kwartaal plus allerlei extra's zoals een persoonlijke uitnodiging voor lezingen en presentaties in het Nationaal Archief. Om u aan te melden kunt u bellen met mw. Rosa Lachman, telnr. 070 - 331 5461 of een mailtje sturen aan rosa.lachman@nationaalarchief.nl 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in