gahetNA in het Nationaal Archief

Marine Inlichtingendienst verijdelt plan tot verovering van Nieuw-Guinea


Den Haag

De vraag wat er met Nieuw-Guinea moest gebeuren na de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië in 1949, werd pas in augustus1962 beantwoord. De laatste kolonie van Nederland in de Oost werd toen aan Indonesië overgedragen. De Nederlandse regering klampte zich twaalf jaar lang vast aan behoud van Nieuw-Guinea. Volgens president Soekarno behoorde Nederlands Nieuw-Guinea tot Indonesië. In augustus 1961 kondigde hij aan de diplomatieke betrekkingen met Nederland te verbreken. In 1962 dreigde hij zelfs met een militaire verovering van Nieuw-Guinea. De Marine Inlichtingendienst wist van dit plan en kon de aanval verijdelen.

Vlakke Hoek

Met militaire druk wilde Soekarno de verhouding tussen Indonesië en Nederland op scherp zetten. In december 1961 gaf hij het bevel over te gaan tot de bevrijding van Nieuw-Guinea. Ook kondigde hij een algehele mobilisatie af. De eerste maanden van 1962 voerden Indonesische militairen infiltraties uit op Nieuw-Guinea. Het belangrijkste incident dat bijna een oorlog inluidde, was het gevecht bij 'Vlakke Hoek', half januari 1962. Doordat de Marine Inlichtingendienst (MARID) van tevoren over nauwkeurige inlichtingen beschikte, kon een grootscheepse aanval door Indonesië verijdeld worden.

Reële dreiging

Ook nog in april 1962 was een dreiging reëel aanwezig. Volgens een geheime brief van het hoofd van de Marine Inlichtingendienst aan de verbindingsofficier in Singapore is "Soekarno om politieke redenen gedwongen zijn doel -W.Nieuw-Guinea in handen te krijgen - door te zetten. Indien hem dit in 1962 niet door bedreiging mocht gelukken, dan zal hij nog dit jaar een invasiepoging moeten ondernemen." En in de afsluitende alinea: "Het (Indonesische) leger is realistischer (...) en hoopt dat door eigen en Amerikaanse politieke druk op Nederland W.Irian ook zonder invasie in Indonesische handen zal vallen. Mocht zulks in 1962 niet mogelijk blijken, dan zal men - zo meent het leger - het enorme risico van een invasie moeten aanvaarden en tot militaire actie moeten overgaan." De Indonesische dreigementen leidden tot een koerswijziging in de Amerikaanse politiek en ook Nederland zwichtte. Bij het Akkoord van New York van 15 augustus 1962 deed Nederland afstand van zijn laatste kolonie in de Oost.

Politiek gevoelig

De aangehaalde brief is één van de documenten uit het archief van de MARID. Dit archief zal na 9 april te raadplegen zijn. Op die dag wordt het overgedragen aan het Nationaal Archief. Het is hiermee het eerste archief van een militaire inlichtingendienst dat openbaar wordt. Een aantal inlichtingenrapporten en politieke verslagen is indertijd vernietigd. Ter bescherming van nog levende personen zullen niet alle documenten vrij toegankelijk zijn.

Interceptiebericht

Het archief, 35 meter groot, geeft inzicht in het optreden en de werkwijze van een militaire inlichtingendienst in Zuidoost Azië. Het bevat vele interceptieberichten, inlichtingenrapporten (bekijk de bijlagen voor enkele voorbeelden), honderden dossiers van verdachte personen en organisaties, een kaartsysteem met informatie van kampongs en zeer veel kaartmateriaal en foto's.

De bronnen voor het achterhalen van de plannen en sterkte van de Indonesische strijdkrachten waren niet alleen de verhoren van gevangengenomen Indonesische infiltranten, maar vooral ook verbindingsinlichtingen. Deze verkreeg MARID door communicatie tussen eenheden van de Indonesische krijgsmacht te onderscheppen ('intercepteren'), zonodig te decoderen en te ontcijferen. De Nederlandse regering beschikte zodoende over uitstekende informatie, volgens de toenmalige staatssecretaris van Marine, en latere premier, Piet de Jong 'straight from the horse mouth'.

De inventaris

2.13.39 Marine Inlichtingendienst (MARID), (1905) 1945-1963 (1989)

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in