Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Laatste deel geroofde archieven terug naar Nederland


Den Haag

De Duitse bezetter roofde tijdens de Tweede Wereldoorlog niet alleen goud, effecten en kunstwerken, maar ook archieven. Duizenden dossiers van Nederlandse particuliere verenigingen, stichtingen en organisaties zijn in de oorlogsjaren meegenomen naar Duitsland. Bij de bevrijding confisqueerde het Rode Leger deze archieven en bracht ze naar de Sovjetunie. In juni 2001 besloot Moskou het eerste deel van 22 bestanden te restitueren. Op 16 december 2002 tekende president Poetin het decreet over de teruggave van het tweede en laatste deel van negen bestanden. Het Nationaal Archief was bij de onderhandelingen intermediair.

Dossiers

De negen bestanden van in totaal ongeveer 2210 dossiers zijn afkomstig van joodse, theosofische, pacifistische, esperantistische, zakelijke, maçonnieke organisaties alsook van het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV). Deze laatste instelling kan zich verheugen in de komst van het persoonlijk archief van Aletta Jacobs. De dossiers van joodse organisaties zijn in aantal het grootst, onder meer afkomstig van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK). Het is de bedoeling dat dit archiefmateriaal zo spoedig mogelijk naar Nederland getransporteerd wordt, zodat het aan de rechtmatige eigenaren of rechtsopvolgers teruggeven kan worden. In de praktijk betekent dit echter dat het nog wel geruime tijd kan duren voordat het transport de Nederlandse grenzen over zal gaan.

Poetin

De onderhandelingen over restitutie waren al enige jaren aan de gang. Het staatsbezoek van koningin Beatrix aan de Russische Federatie begin juni 2001 was een goed moment de teruggave van het eerste deel te bezegelen. Op 5 juni 2001 deelde president Poetin aan koningin Beatrix mee dat tientallen archiefbestanden aan Nederland gerestitueerd zouden worden. Zeer recentelijk, op 16 december 2002, tekende president Poetin het decreet omtrent teruggave van het laatste deel van negen bestanden. Het Nationaal Archief was in de afgelopen jaren intermediair tussen de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen én de archiefvormende en -beherende instellingen zoals het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) te Amsterdam en het Katholiek Documentatiecentrum (KDC) te Nijmegen.

Compensatie

De Nederlandse regering geeft de Russische Federatie een compensatie voor opslag en onderhoud van de archieven. Bovendien zal Nederland een bijdrage leveren aan de kosten van het microficheren van bestanden die voor de Russische Federatie van historisch belang zijn.
Over ander cultuurgoed dat tijdens de Tweede Wereldoorlog uit Nederland verdween, onderhandelen de regeringen van de Russische Federatie en Nederland nog. Het betreft tekeningen uit de Koenigscollectie alsmede twee schilderijen in de collectie van het Poesjkinmuseum te Moskou. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in