Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Geroofde archieven terug naar eigenaar


Den Haag

Archieven van joodse, theosofische, pacifistische en maçonnieke organisaties, de Esperantobeweging en van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging komen op 28 mei officieel weer in handen van de oorspronkelijke eigenaren. De archieven, die door de Duitse bezetter zijn geroofd en na de bevrijding in Russische handen zijn gevallen, zijn terug in Nederland. De organisaties streefden indertijd doeleinden na die strijdig waren met de nazi-ideologie. Dat was de belangrijkste reden voor de opheffing van die organisaties en de inbeslagneming van hun archieven. De Russische ambassadeur overhandigt op 28 mei de archieven aan de Algemeen Rijksarchivaris, die de archieven zal overdragen aan vertegenwoordigers van de organisaties. Het Nationaal Archief beheerde de archieven tijdelijk.

Gammastraling

De archieven zijn verdeeld over negen bestanden, door de Russen fondsen genoemd. Ze bevatten dossiermappen met stukken afkomstig van de genoemde organisaties. De archieven zijn in maart 2003 vanuit Moskou naar het Nationaal Archief overgebracht. Omdat een aantal dozen door schimmel was aangetast, is het gehele bestand eerst met behulp van gammastraling ontsmet. Vervolgens hebben archivarissen van het Nationaal Archief alle dossiers zorgvuldig bekeken om te bepalen wie de eigenaren van die dossiers waren. Als gevolg van de transporten in oorlogsomstandigheden zijn een aantal dossiers door elkaar geraakt. Die vermenging is ongedaan gemaakt, zodat elke organisatie nu haar eigen dossiers terugkrijgt.

Correspondentie

De inhoud is zeer wisselend. Het overgrote deel van de stukken bestaat uit correspondentie van de organisaties met hun leden, andere organisaties, de overheid en met buitenlandse zusterorganisaties. Daarnaast zijn er series notulen van vergaderingen, dossiers over bepaalde onderwerpen, krantenknipsels, soms enkele foto's en losse tijdschriften. In enkele archieven zijn ledenlijsten aangetroffen. De stukken gaan vaak over financiën, nieuwe leden en over huisvesting. Het merendeel van de archieven dateert uit de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Maar in de joodse archieven zijn ook stukken aanwezig vanaf 1780 en in de archieven van de Vrijmetselaren vanaf 1811. De stukken zitten veelal nog in de originele verpakking: mappen en ordners uit de jaren van vóór 1940.

Geheugen

De inhoud van de dossiers is niet schokkend. Er zullen geen onthullingen komen op basis van dit materiaal. Het lijkt erop dat de Duitsers een willekeurige greep in de archieven hebben gedaan en de dossiers naar Berlijn hebben overgebracht. Waarom nu juist deze dossiers geselecteerd zijn en andere niet, is volstrekt onduidelijk. Voor de organisaties die nu een gedeelte van hun archief terugkrijgen, is dit natuurlijk wel bijzonder materiaal. Zij kunnen hun oude archief aanvullen met verloren gewaande delen. Zij krijgen als het ware een deel van hun geheugen terug. Niet alles krijgen ze terug, want het is zeer waarschijnlijk dat een deel van de dossiers die naar Berlijn zijn vervoerd, door oorlogsomstandigheden verloren is geraakt.

Bekijk de lijst met archieven

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in