Fotomonument voor omgekomen verzetstrijders
Den Haag
Om de herinnering levend te houden aan verzetsdeelnemers en vervolgingsslachtoffers heeft de Stichting Oranjehotel na de oorlog de namen van bijna 750 mensen verzameld die door de Duitsers vermoord zijn. Bij elke naam staat een portretfoto en een korte levensbeschrijving. Het Oranjehotel was de Scheveningse gevangenis tijdens de oorlog. Vier boeken als fotomonument, genaamd 'Doodenboeken', zijn in februari in bewaring gegeven aan het Nationaal Archief, maar zijn beperkt openbaar.
Sicherheitspolizei
In het Oranjehotel hebben gedurende de oorlog zo'n 26.000 mensen gevangen gezeten. In de Doodenboeken staan 745 mensen afgebeeld die door de Nazi's vermoord zijn. De Scheveningse gevangenis nam tijdens de oorlog een aparte plaats in bij de Sicherheitspolizei. Hier werden de politieke gevangenen geconcentreerd waarin de staf van de 'Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD' in het bijzonder geïnteresseerd was.
Hollands glorie
Al in 1940 kreeg deze gevangenis de speciale naam Oranjehotel. Het is onbekend wie deze naam bedacht heeft. Ook is het niet bekend wie op de muur van de gevangenis schreef: "In deze bajes / zit geen gajes / maar Hollands Glorie / potverdorie". Het complex was verdeeld in de strafgevangenis die in het begin van de oorlog de functie had van Polizeigefängnis én in de ernaast gelegen Cellenbarakken die in maart 1941 deze functie overnamen.
Herdenking
De Stichting Oranjehotel is vlak na de oorlog opgericht. Het doel is de herinnering levend te houden aan verzetsdeelnemers en vervolgingsslachtoffers die gevangen hebben gezeten in het Oranjehotel. Ieder jaar organiseert de stichting een herdenking. Een vast onderdeel is de tocht langs de dodencel nummer 601.
Archief gevangenis
De 'Doodenboeken' zijn het komend half jaar niet raadpleegbaar. In de tijd erna kunnen de boeken alleen in kopie worden geraadpleegd na toestemming van de Algemeen Rijksarchivaris. Het archief van de Scheveningse gevangenis is wel te raadplegen op het Nationaal Archief. Het zit in de collectie Archieven van de strafinstellingen te 's-Gravenhage (toegangsnummer 3.05.04).
