Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

'Wat is Nederlands nog in dit land?'


Den Haag

Onder deze titel presenteerde het Nationaal Archief op 31 oktober een bundel met essays van schrijvers over de identiteit van Nederland. Ter gelegenheid van het 200 jarig bestaan van het Nationaal Archief zijn verschillende schrijvers met een (deels) buitenlandse achtergrond gevraagd een essay te schrijven over hun beleving van het Nederlands cultureel erfgoed.

Identiteit

De achterliggende bedoeling was het speuren naar de Nederlandse identiteit  die door de multiculturele samenleving niet statisch, maar altijd in ontwikkeling is. De duizenden archiefstukken van het Nationaal Archief getuigen van deze ontwikkeling. In vele archieven zijn het beleid en persoonlijke gegevens te vinden van allen die zich in de loop der eeuwen in Nederland hebben gevestigd. Slechts enkele voorbeelden zijn joodse vluchtelingen, Molukkers, repatrianten uit Nederlands-Indië, Marokkanen en Turken en talloze asielzoekers en migranten uit vele landen.

Een Marokkaanse kop en een Nederlandse ziel

Rashid Novaire is een van de schrijvers in de bundel. Geboren in Amsterdam uit een Nederlandse moeder en een Marokkaanse vader. Zijn essay draagt de titel 'Zoldernatie Nederland' met de veelzeggende ondertitel 'Een Marokkaanse kop en een Nederlandse ziel'. Zijn identiteit zal altijd verbonden blijven met Nederland, zo zegt hij in een gesprek met het Nationaal Archief. Juist de culturele diversiteit noemt hij een wezenlijk kenmerk van de Nederlandse identiteit. De scheiding van kerk en staat vindt Rashid de voorwaarde voor de verscheidenheid aan allerlei cultuuruitingen. Hij is trots op Nederland. Identiteit is ook nationaal besef, het kennen van het verleden, constateert Novaire. Het uitzoeken van zijn eigen gedeeltelijke Marokkaanse achtergrond in de archieven van het Nationaal Archief zal Rashid niet snel doen, maar het was voor hem een openbaring te horen dat dit mogelijk is.

Herkenning

Voor de schrijvers Kester Freriks en Sana Valiulina, ook aanwezig op 31 oktober, ligt de identiteit in het zoeken naar herkenning. Beide auteurs vonden deze in de geschiedenis. Sana Valiulina, geboren in Estland en sinds 1989 woonachtig in Nederland, wilde delen in het culturele erfgoed van Nederland en tegelijkertijd verbonden blijven met haar eigen cultuur. In haar essay 'Ken uw klassieken' beschrijft ze haar zoektocht naar de vereniging van haar innerlijke wereld en het Nederlandse culturele erfgoed. Deze vond zij in de taal, in woorden en vooral in poëzie, bijvoorbeeld in de gedichten van Slauerhof, Bloem en Nijhoff. Het integratieproces was daarmee voor haar afgerond.
Kester Freriks, in Indonesië geboren en als kleine jongen naar Nederland verhuisd, constateert in zijn essay 'Wielklemmen en eierwarmers' dat de identiteit ligt in het historisch bewustzijn als essentiële voorwaarde om tot een cultureel inzicht te komen in het land waar men woont.

Stemrecht buitenlanders

Onder de titel Komen en blijven is ter gelegenheid van de presentatie een kleine tentoonstelling gemaakt van foto's uit het ANEFO-archief en documenten uit de Justitiearchieven over vreemdelingen. Het beeld- en schriftelijk materiaal ligt in de depots van het Nationaal Archief. Een document waarin de Nederlandse ambassadeur in Parijs confidentieel een codebericht verstuurt aan Buitenlandse Zaken, is het meest verrassende stuk. Het dateert uit februari 1980. Bondskanselier Schmidt en President Giscard zouden het naar zijn zeggen roerend met elkaar eens zijn dat buitenlanders geen stemrecht mogen krijgen in de gemeenteraadsverkiezingen. Schmidt vond dat ze dat recht pas zouden mogen krijgen als de buitenlandse gastarbeiders eerst de Duitse nationaliteit aan zouden vragen. Ter vergelijking, Nederland besloot in 1981 tot een grote voorlichtingscampagne om buitenlandse gastarbeiders uit te leggen hoe ze moesten stemmen. In die tijd kregen ze in Nederland stemrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen.

'Wat is Nederlands nog in dit land?', essaybundel Nationaal Archief met Kader Abdolah, Marion Bloem, Kester Freriks, Sana Valiulina, Rashid Novaire e.a., en een inleiding van Paul Schnabel.
Uitgeverij De Geus, Breda 2002. Vanaf  31 oktober 2002 overal te koop. Gebonden in hardcover, 176 pagina's, €19,90. ISBN 904450245.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in