gahetNA in het Nationaal Archief

Speurtocht naar onontsloten erfgoed


Den Haag

Nog verborgen documenten en objecten ontdekken óf met een ander oog naar bestaande archiefstukken kijken. Vanuit dit oogpunt wilde de werkgroep Slavernijverleden documenten en museale objecten rond het slavernijverleden inventariseren. Op donderdag 28 november vond de presentatie plaats van haar eindrapport. In dit rapport komt het Nationaal Archief naar voren als één van de belangrijke instellingen waar veel materiaal over de slavernij te vinden is.

Erfgoed minderheden

De werkgroep Slavernijverleden is onderdeel van het project Cultureel Erfgoed Minderheden, in de zomer van 2001 door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en van Binnenlandse Zaken opgericht. Ook de werkgroepen Migratiegeschiedenis en Islamitisch erfgoed maken deel uit van dit project. Doel van het project is om archieven en museale collecties op die drie gebieden te inventariseren. Op 28 november presenteerde elke werkgroep haar inventarisatie, waarin de archieven van het Nationaal Archief een voorname plaats innemen. De dag vond plaats in Dordrecht.

Taboes

In het inventarisatierapport van het slavernijverleden vermeldt de werkgroep dat ze het als haar opdracht ziet om het "verzwegen verleden" te ontsluiten. Er rusten veel taboes op dit onderwerp. Ook de actieve rol van zwarte Afrikanen bij de slavenhandel wordt nog niet openlijk besproken. In diverse bewaarplaatsen liggen veel interessante stukken. Zo kwamen de onderzoekers in het Nationaal Archief een schrijnend, maar menselijk verhaal onder ogen.

Zwarte opzichter

Het slavenschip Amsterdam liep in 1729 de haven van Willemstad in Curaçao binnen. Dit schip vervoerde behalve Afrikanen voor de slavernij ook een zwarte bomba (opzichter). Op de verkooplijst van slaven staat de opzichter Jantje genoemd, vermoedelijk een vrije zwarte die na aankomst in Willemstad zélf een slaaf kocht. Ook op dit document staat Antony genoemd, de 'vrije neger' die een slavin en een jongen kocht. Het kopen van slaven door vrije zwarten kwam wel vaker voor. Het bijzondere van Jantje is, zo schrijven de onderzoekers, dat in de verkooplijst achter de aankoop vermeld staat "1 vrouw, aan Jantje de bomba van 't slaafschip Amsterdam verkocht die sijn eigen wijf was geweest". Aan de hand van dit soort documenten krijgen slaven een gezicht, zo melden de onderzoekers in hun rapport dat de titel "Op zoek naar de stilte" kreeg. Een eenregelige melding in de verkooplijst uit het archief van de Nieuwe West Indische Compagnie (nr. 578) laat een wereld opengaan.

Bronnen

Het is algemeen bekend dat het Nationaal Archief veel erfgoed van het slavernijverleden bewaart. Vele onderzoekers hebben al gebruik gemaakt van de archieven en de resultaten vastgelegd in allerlei publicaties. De bronnen zoals bijvoorbeeld slavenlijsten, boedelbeschrijvingen, hypotheekaktes, monsterlijsten of verhoren van opstandige slaven zijn niet door de slaven zelf opgemaakt, maar onthullen vaak veel over het leven van slaven. Het bovenstaande voorbeeld van Jantje getuigt daarvan.

Einde project

Het project Cultureel Erfgoed Minderheden blijft nog bestaan tot december 2004, ongeacht politieke wisselingen. Dan zullen de concrete resultaten gepresenteerd worden, onder meer in tentoonstellingen. Het project geniet groot internationaal aanzien. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in