gahetNA in het Nationaal Archief

Reisverhalen achttiende eeuw tentoongesteld


Den Haag

Tegenwoordig is reizen naar verre landen heel gewoon en iedereen doet het. In de negentiende en achttiende eeuw was reizen over de grenzen slechts voor enkelen weggelegd. De negentiende eeuw staat bekend om de wetenschappelijke ontdekkingsreizen. In de achttiende eeuw was het voor de hogere kringen belangrijk dat de afgestudeerde jeugd kennis maakte met het westerse culturele erfgoed in Europa. Het reizen had toen een educatief doel. Het Nationaal Archief herbergt tal van reisverhalen en andere egodocumenten over reizen in naburige landen in de achttiende eeuw. Enkele van deze documenten zijn te zien op een tentoonstelling in het Meermanno museum.

Grand tours

Het museum van het boek Meermanno in Den Haag heeft een tentoonstelling ingericht over de reizen ('grand tours') van Gerard en zijn zoon Johan Meerman, de grondleggers van het museum. Beiden waren in de achttiende eeuw belangrijke boekenverzamelaars. Niet alleen hún reizen maar ook die van andere Haagse tijdgenoten worden in de tentoonstelling gevisualiseerd aan de hand van brieven, reisverslagen, gedichten, topografische kaarten, tekeningen alsook door de boeken en voorwerpen die ze onderweg kochten.

Egodocumenten

Het Nationaal Archief heeft prachtige egodocumenten van leden van het Haagse patriciaat aan het museum uitgeleend. Zoals bijvoorbeeld van de achttiende eeuwse François Fagel die medegriffier was van de Staten-Generaal. Als negentienjarige reisde hij naar omringende landen, waaronder Italië. Zijn gouverneur Tavel beschreef deze reis gedetailleerd in een dik boek met perkamentband. François' zoon Hendrik, later ook medegriffier, volgde zijn vader. Van hem zijn onder meer een kostenplaatje van zijn uitgaven in Florence uit 1787 en een tekening van de bergen rond de Jungfrau tentoongesteld. Verder zijn documenten van Arnout Vosmaer te zien. Hij was een vermaard verzamelaar van munten, penningen en voorwerpen van natuurlijke historie. Vosmaer schreef een memorandum over de wijze waarop reizigers de wetenschap der natuurlijke historie kunnen dienen. De klad- en nette versie liggen in het museum.

Alexandrine Tinne

De tijd van de wetenschappelijke expedities was nog niet aangebroken, maar de verbinding die Vosmaer legt tussen wetenschap en natuur, is wel een voorbode. Het Nationaal Archief beheert ook documenten en foto's van reizigers uit de negentiende eeuw. Een vermaarde ontdekkingsreizigster is Alexandrine Tinne, een Haagse barones. Als eerste vrouw ondernam zij wetenschappelijke expedities in Afrika. Tijdens een van haar tochten werd zij door de Toearegs vermoord. In de depots liggen bijzondere foto's en politieverhoren opgeslagen; ook is er een telegram te vinden, waarin de Nederlandse consul in Tripoli aan de minister van Buitenlandse Zaken meldt dat Alexandrine vermoord is. Er zijn vele boeken over Alexine - zo noemden intimi haar - geschreven. Zelfs reisgidsen vermelden haar. De organisatie BAOBAB noemt haar in een beschreven Saharatocht 'een excentrieke wereldreizigster avant la lettre.'

Meermanno museum

De tentoonstelling "De 'grand tours' van Gerard en Johan Meerman" duurt van 14 december 2002 tot en met 9 maart 2003.  Het adres is Prinsessegracht 30 in Den Haag. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in