gahetNA in the National Archives

Privé-archief Thorbecke toegankelijk


Den Haag

Het privé-archief van Thorbecke, de grote negentiende-eeuwse politicus, is recentelijk beschikbaar gekomen voor onderzoek. Iedereen die dit wenst kan inzage krijgen in het materiaal dat 29 strekkende meter beslaat. Het archief ligt al sinds 1951 in het depot van het Nationaal Archief. Maar al die tijd was het raadplegen van dit archief aan beperkende bepalingen gebonden. Iedere onderzoeker moest eerst schriftelijk toestemming vragen aan de eigenaar, de heer W. Thorbecke; de enige nog levende en achterkleinzoon van de beroemde bewindsman. Aan deze voorwaarde is nu een einde gekomen. In het archief zijn stukken terug te vinden over alle belangrijke onderwerpen waarmee Thorbecke zich als kamerlid en minister bezighield.

Grondwet

Johan Rudolf Thorbecke is een van de belangrijkste politieke personen uit de Nederlandse geschiedenis. Het is zeker de belangrijkste politicus uit de negentiende eeuw. Hij is de man die Nederland in 1848 aan een liberale grondwet hielp. Daarbij is de macht van de Koning sterk ingekrompen. De echte politiek macht ligt sindsdien bij de Staten-Generaal en de ministers.

Willem-III

Aanvankelijk was Thorbecke hoogleraar in Gent en in Leiden. Vanaf 1840 gaat hij zich actief met de politiek bezighouden. Een poging in 1844 om de grondwet te wijzigen mislukt. Maar in het revolutiejaar 1848, als in de ons omringende landen radicale groepen pogingen ondernemen om de macht over te nemen, accepteert Koning Willem II een wijziging van de Grondwet zoals Thorbecke die voorstaat. Hij wordt in de jaren daarna tot aan zijn dood driemaal minister van Binnenlandse Zaken en tevens minister-president. Koning Willem III kon slecht met Thorbecke overweg. Ze hadden regelmatig ruzie. In de perioden tussen zijn ministerschap is Thorbecke lid van de Tweede Kamer.

Inhoud

Het archief heeft een omvang van 29 strekkende meter plankruimte. Dat is veel voor een archief van één persoon. Het is dan ook vrij volledig. Thorbecke heeft veel paperassen bewaard, die wij weg zouden gooien. En ook zijn nakomelingen zijn zeer zorgvuldig met het archief omgegaan. De huidige eigenaar heeft ervoor gezorgd dat het in het Nationaal Archief is opgenomen. Omdat het archief zo volledig is, kun je van alle belangrijke zaken die Thorbecke  als minister of als kamerlid heeft behandeld, stukken erin vinden. De belangrijkste onderwerpen zijn de armenzorg, gemeentewet, grondwetsherziening, aanleg van de spoorwegen, regeling van de dienstplicht, onderwijs, aanleg van het Noordzeekanaal, verkiezingen, volksgezondheid. Iedereen die geïnteresseerd is in de nationale geschiedenis van Nederland in de periode 1840 tot 1872 kan eigenlijk niet om Thorbecke's archief heen. 

Briefwisselingen

Thorbecke heeft ook veel gecorrespondeerd. Veel ingekomen brieven zijn bewaard en daarin zijn heel dikwijls de redenen te achterhalen, waarom bepaalde zaken gelopen zijn zoals ze zijn gelopen. De belangrijkste briefwisseling is gepubliceerd door het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in de reeks Rijks Geschiedkundige Publicatiën. Meer over deze publicatie is te vinden op de website van het ING. 

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in